Połączenie dwóch różnych światów – kobieta i mężczyzna
Nie da się ukryć, że mężczyźni i kobiety różnią się od siebie. Nie tylko cechami fizycznymi, ale też psychicznymi. Jest to w dużej mierze wynik ewolucji, która wyposażyła mężczyzn w cechy niezbędne do walki i polowań. Natomiast kobiety w cechy potrzebne w dbaniu o relacje, dobrą atmosferę, zbieranie pokarmu. Mimo, że od lat taki podział cech nie jest już nam niezbędny do przeżycia nasza tradycja i kultura wciąż podtrzymują takie stereotypowe postrzeganie ról kobiecych i męskich. W ostatnich latach próbuje się zacierać istniejące różnice. Wychowanie dzieci pozwala przygotować je do pełnienia różnorodnych ról. Dziewczynkom wypada chodzić po drzewach, bawić się samochodami, chłopcom wypada gotować czy szyć. Nadal jednak szuka się odpowiedzi na pytanie dlaczego te dwa światy zachowują się odmiennie i jak dogodnie łączyć je ze sobą.
Geny czy wychowanie?
W środowisku naukowym od lat toczy się dyskusja na ile wpływ na różnice płci ma biologia, czyli to, z czym się rodzimy, a na ile wychowanie czyli kultura w jakiej dorastamy i zdobywamy doświadczenie. Nie rozstrzygniemy tu, ani nie opowiemy się za żadną z tych koncepcji.
Różnice między płciami
Od strony biologicznej kobiety od mężczyzn różni częściowo odmienna budowa ciała, inna gospodarka hormonalna i nieznaczne różnice w budowie mózgu. Poniżej przedstawione zostały główne różnice między płciami z podziałem na różnice znaczące, umiarkowane i nieznaczne. Różnice te opisują przeciętną kobietę i mężczyznę. Zdarzają się kobiety posiadające więcej cech postrzeganych jako męskie i mężczyźni o cechach określanych jako kobiece. Są też osoby, które posiadają podobną ilość cech kobiecych i męskich. Różnice znaczące (sprawność ruchowa, agresja, rywalizacja, seks)
Wszędzie na świecie mężczyźni są fizycznie więksi od kobiet o średnio 10 do 20 procent. Są sprawniejsi ruchowo, dalej i celniej rzucają małymi obiektami, szybciej biegają, skaczą dalej i wyżej. Mają lepszą wyobraźnię przestrzenną w zakresie trójwymiaru. Wszystko to przydawało się kiedyś mężczyznom w walkach i polowaniach. Kobiety zajmujące się zbieraniem pokarmu mają z kolei lepiej wykształconą pamięć lokalizacji małych obiektów. Dokładniej pamiętają, gdzie co leży. Mają też lepszą koordynację wzrokowo-ruchową.
Duże różnice obserwuje się w dziedzinie agresji i rywalizacji. Mężczyźni są bardziej agresywni od kobiet i częściej nastawieni na rywalizację. Częściej wszczynają bójki i rozboje. Odpowiadają za 90 procent zabójstw na świecie. W szczególności młodzi mężczyźni w wieku od 15 do 29 lat.
Mężczyźni i kobiety różni też podejście do relacji i zachowań seksualnych. Niemal wszędzie na świecie mężczyźni bardziej cenią u partnerek urodę. Kobiety bardziej sobie cenią skłonność i zdolność partnera do zdobywania środków do życia (ambicję, pozycję, inteligencję). Mężczyźni bardziej pragną seksu – chcą go więcej, szybciej i z większą liczbą partnerek niż tego pragną kobiety.
Różnice umiarkowane (komunikacja i zachowania)
Kobiety faktycznie cechują się większymi zdolnością wysławiania się niż mężczyźni. Przysłowiowa gadatliwość kobiet jednak nie znajduje potwierdzenia w danych. Dane czasami pokazują większą gadatliwość kobiet, a czasami odwrotnie. Wśród dzieci obserwuje się nieco większą gadatliwość dziewczynek niż chłopców, jednak już wśród dorosłych – jest odwrotnie. Może to być skutkiem najczęściej wyższej pozycji społecznej mężczyzn, jako że szefowie mówią więcej od podwładnych. Kobiety mają też nieco większą skłonność do zwierzania się, szczególnie osobom własnej płci, przyjaciołom, rodzinie.
Wyraźne różnice występują w zakresie komunikacji pozasłownej: kobiety częściej patrzą na partnerów i częściej się do nich uśmiechają. Kobiety lepiej potrafią nadawać komunikaty pozasłowne, a więc za pomocą mimiki, gestu i tonu głosu. Przede wszystkim mają większą umiejętność odczytywania sygnałów pozasłownych innych osób. Są lepszymi ekspertami w zakresie kierowania przebiegiem relacji. Łatwiej dopasowują się do potrzeb otoczenia, częściej zajmują się łagodzeniem konfliktów. Mężczyźni częściej z kolei podejmują zachowania ryzykowne, decydują się na zawody związane z narażaniem życia jak ratownik, strażak, odkrywca przecierający nowe szlaki na świecie.
Różnice nieznaczne (osobowość)
W małym stopniu kobiety różnią się od mężczyzn pod względem osobowości. Badania potwierdzają, że kobiety są bardziej skłonne do lęku i depresji, a także są bardziej wrażliwe emocjonalnie. Mężczyźni są trochę bardziej asertywni i poszukujący doznań, zaś kobiety są cieplejsze, bardziej towarzyskie, wrażliwe na innych, ufne, empatyczne, towarzyskie i ujawniają więcej pozytywnych emocji. Jednak wszystkie te różnice płci są niewielkie. Jeszcze mniejsze są różnice pod względem takich cech, jak otwartość, ugodowość, sumienność – kobiety są nieco bardziej otwarte (szczególnie na uczucia), ugodowe i sumienne.
Różnice te są na tyle niewielkie, że trudno uznawać, że jedna z płci nie jest zdolna do takich czy innych zachowań.
Brak różnic płci
Są i takie dziedziny, w których różnic płci w ogóle się nie stwierdza lub są bardzo małe. Taką dziedziną jest satysfakcja z życia, poczucie szczęścia i ogólna samoocena.
Tylko ogólna samoocena jest nieznacznie wyższa u mężczyzn. Kobiety mają wyższą samoocenę w zakresie moralności (i słusznie, gdyż są bardziej moralne). Mężczyźni mają wyższą samoocenę sportową (co jest również trafne), także są bardziej zadowoleni z własnego ciała i atrakcyjności fizycznej. To ostatnie jest dość zabawne, ponieważ częściej uważa się, że to kobiety są wyraźnie atrakcyjniejsze fizycznie od mężczyzn.
Ogromna ilość danych przekonuje także o braku różnic płci w zakresie ogólnej inteligencji – średnia inteligencji kobiet i mężczyzn jest zwykle taka sama.
Okazuje się, że brak różnic dotyczy również władzy. Choć w społeczeństwach, w których dominują mężczyźni (czyli prawie wszystkich) władza wydaje się zajęciem męskim, wiele badań pokazuje, że tak nie jest. Kobiety rzadziej władzę zdobywają (głównie dlatego, że mniej tego pragną). Jednak, kiedy już ją zdobędą, nie różnią się od mężczyzn ani stylem jej sprawowania, ani skutecznością w roli przywódcy. Kobiety bardziej wolą być szefami miękkimi – dopuszczającymi konsultacje i rozmowy przed podjęciem decyzji, a mężczyźni – twardymi, podejmować decyzje samodzielnie. W rzeczywistych sytuacjach szefowie płci obojga równie dobrze dostosowują się do wymagań, które obowiązują w danym miejscu. Jak widać, zarówno kobiety jak i mężczyźni mają takie same predyspozycje do bycia szefem.
Stereotypy w postrzeganiu płci
Opisane cechy to nie jedyna baza różnic płciowych. Decydują o tym stereotypy płci i środowisko, które opisuje, co uważane jest za kobiece, a co za męskie. Mężczyzna jest zatem postrzegany jako aktywny, odważny, rozsądny, pewny siebie, opanowany i powściągliwy. Kobieta – jako empatyczna, delikatna, uczuciowa, gadatliwa, ciepła, emocjonalna, ostrożna. Nie zawsze, jak już wiemy, jest to prawda. Znając te stereotypy staramy się jednak zachowywać zgodnie z oczekiwaniami jakie stawiane są wobec kobiety czy mężczyzny. W ten sposób staramy się być akceptowani przez otoczenie, nie postrzegani jako dziwacy, osoby ośmieszające się. Czasami może to być dla nas niewygodne, ale wolimy się nie wychylać
Podsumowanie
Świadomość różnic międzypłciowych nie powinna być powodem konfliktów ani podziałów. Różnice te dotyczą porównań między przeciętną kobietą a przeciętnym mężczyzną, nie uwzględniając wyjątków. Każdy z nas, ze swoimi nawykami, przyzwyczajeniami, jest wyjątkowy. Jest osobą w pełni wartościową i godną szacunku. Tego powinniśmy dla siebie oczekiwać od innych, ale też tak traktować innych. Kobieta i mężczyzna to dwa odrębne światy, które mają również ze sobą dużo wspólnego. Poznanie i zrozumienie różnic między płciami pozwala nam lepiej się porozumiewać, unikać konfliktów i żyć w zgodzie z własnymi potrzebami.
Źródło: B. Wojciszke, Psychologiczne różnice płci, Wszechświat. 113, nr 1-3/2012
