Śpiąca królewna z talentami

W bajce o śpiącej królewnie, wróżki zjawiają się na chrzcie małej królewny i każda z nich daje dziewczynce jakiś magiczny dar, który (poza urodą) możemy nazwać talentem. Jest to piękna wizja człowieka, który już rodząc się jest obdarzony pewnymi predyspozycjami. W procesie wychowawczym rodzina i otoczenie mogą wspierać je albo tłamsić i niszczyć, nie dopuszczając do rozkwitu talentu dziecka.

W przytoczonej bajce na koniec chrzcin pojawia się wróżka niezaproszona na uroczystość. Ona też ma dar dla małej królewny. I jak na obrażoną i urażoną w swej dumie wróżkę przystało, jest to anty-dar, a raczej klątwa: w dniu swych piętnastych urodzin dziewczynka umrze po dotknięciu wrzeciona. Na nic zdają się działania rodziców, chroniące córkę przed tragicznym przeznaczeniem. Dziewczynka w końcu trafi na wrzeciono, skaleczy się nim i ….  Tylko dzięki złagodzeniu działania czarów przez inną wróżkę, królewna nie umrze, lecz wraz z całym dworem zaśnie na sto lat.

Bajka ta jest głęboko metaforyczna i była już na wiele różnych sposobów interpretowana przez psychologów, antropologów i etnologów. W niniejszym artykule chcemy zwrócić uwagę  na trzy aspekty: daru(ów), antydaru i wrzeciona jako katalizatora antydaru.

 

Bajkowe talenty a rzeczywistość

Każdy z nas, tak jak bohaterka bajki otrzymał swoiste talenty. Wykorzystując je będziemy najprawdopodobniej szczęśliwi i jednocześnie użyteczni dla społeczeństwa. Jednocześnie z darami od dobrych wróżek, ta zła podarowała dziewczynce anty-dar, rzuciła na nią klątwę.

Czym jest ten antydar w naszej rzeczywistości?

 

Coś za coś

Zachwycając się talentami naszego dziecka, nierzadko zapominamy, że wiążą się z nimi określone uwarunkowania. Np. wrażliwość. Osoby uzdolnione, zwłaszcza artystycznie, cechuje zazwyczaj wysoka wrażliwość. Jest to cecha jak najbardziej „kompatybilna” z danym talentem, będąca jego swoistą ceną. Bowiem to osoba wrażliwa dostrzega wyjątkowość kadrów, które uwiecznia na płótnie, zdjęciu lub pamięci aparatu. Tylko wysoce wrażliwa osoba jest w stanie skomponować albo wykonać utwór muzyczny, który poruszy serca słuchaczy. Bycie wrażliwym, choć czasem może być trudne dla otoczenia, jest więc niezmiernie ważnym elementem. Pozwólmy więc naszym dzieciom na bycie wrażliwymi. Zamiast próbować na siłę je zmieniać wspierajmy tam, gdzie rzeczona wrażliwość może utrudnić korzystanie z talentów.

Próby stępienia wrażliwości utalentowanego dziecka i robienie z niego na siłę „twardziela” nie zdają egzaminu. Stają się dla dziecka rodzajem presji, która w rezultacie może utrudnić mu korzystanie ze swojego talentu. Wrażliwe dziecko dalej będzie wrażliwe, tylko będzie więcej „kombinować” jak skutecznie odgrywać przed rodzicem osobę wyzbywającą się tej wrażliwości. Może to finalnie doprowadzić do zaniechania eksploatowania talentów, ponieważ wysiłek psychiczny do utrzymywania fałszywego obrazu siebie w oczach rodzica może być zbyt duży i zbyt wyczerpujący.

 

Czym jest talent

Definicja talentu mówi, że są to wrodzone predyspozycje w dziedzinie intelektualnej, ruchowej lub artystycznej, przejawiające się ponadprzeciętnym stopniem sprawności w danej dziedzinie lub zdolnością do szybkiego uczenia się jej[1]. Jego przejawy możemy rozpoznać u dziecka już w wieku 5–6 lat poprzez:

• obserwację dziecka,
• zwracanie uwagi na to, co lubi robić,
• zwracanie uwagi na to, co świetnie mu wychodzi i jednocześnie sprawia przyjemność.

 

Najpopularniejsze talenty dzieci i jak je rozpoznać

1. Jeśli dziecko lubi rysować, malować, lepić z plasteliny, gliny, masy solnej itp., jednocześnie bardzo dobrze mu to wychodzi, nie boi się eksperymentować, oryginalnie dobiera tematy, techniki, kompozycje i materiały, komunikuje swoje uczucia za pomocą wykonywanych prac plastycznych, ma wyostrzoną percepcję, zauważa detale niewidoczne dla innych, lubi oglądać wystawy i albumy z dziełami sztuki – oznacza to, że dziecko ma najprawdopodobniej talent artystyczny.
2. Gdy dziecko przejawia inwencję twórczą: wymyśla historyjki, gry, wiersze, piosenki, zabawy, oryginalne nazwy, nieistniejące zwierzęta i przedmioty, eksperymentuje, formułuje własne hipotezy, pyta i samo snuje domysły „co by było gdyby”, nadaje nowe funkcje codziennym przedmiotom, nierzadko również oryginalnie się ubiera i zachowuje – najprawdopodobniej ma talent twórczy.
3. Dziecko, które chętnie odgrywa różne role, naśladuje i parodiuje innych, potrafi modulować swój głos, sugestywnie używa mowy ciała: gestów i mimiku, z radością uczestniczy w przedszkolnych czy klasowych występach, z zainteresowaniem ogląda spektakle teatralne – najprawdopodobniej ma talent aktorski.
4. Dziecko, które szybko zapamiętuje melodie i odtwarza je, ładnie i czysto śpiewa, nuci, potrafi odtworzyć odpowiedni rytm, chętnie słucha muzyki, ogląda koncerty, rozpoznaje dźwięki i instrumenty, przejawia zainteresowanie i chęć grania na jakimś instrumencie, stosunkowo szybko opanowuje zasady gry na nim – najprawdopodobniej przejawia talent muzyczny.
5. Dziecko, które szybko uczy się liczyć, potrafi operować liczbami, liczy często „na skróty”, znajdując np. szybsze metody obliczeń, precyzyjnie się wypowiada, myśli i mówi bardzo logicznie, często wykazuje zainteresowanie grą w szachy oraz rozwiązywaniem szarad typu sudoku – najprawdopodobniej ma talent matematyczny.
6. Dziecko lubiące być w centrum uwagi, przejmujące przewodzenie w grupie rówieśniczej, pewne siebie, organizujące zabawy i zarządzające ich przebiegiem, potrafiące oddziaływać na innych i skutecznie angażować ich w realizację wspólnych celów – najprawdopodobniej przejawia talent przywódczy.
7. Dziecko aktywne, ruchliwe, o dużym poziomie energii i koordynacji ruchowej, szybko rozwijające się motorycznie, chętnie biorące udział w zabawach ruchowych, w tym połączonych z rywalizacją, w różnych zawodach i konkursach sportowych osiągając przy tym lepsze wyniki i od innych dzieci – najprawdopodobniej ma talent sportowy.
8. Dziecko, które szybciej od innych uczy się czytać i pisać, czyta dużo i z przyjemnością, samo sięga po książki, wymyśla własne historie, prowadzi własne zapiski (pamiętnik); sprawnie i płynnie opowiada, często wymyśla wierszyki, rymuje, tworzy nowe słowa; ma dużą wyobraźnie i jednocześnie potrafi zaobserwować oraz określić czyjeś zachowanie, zauważyć specyfikę języka danej osoby, jej ulubione powiedzonka itp. – najprawdopodobniej ma talent pisarski (literacki).
9. Dziecko, które potrafi przytoczyć dowody naukowe, potrafi logicznie myśleć i wnioskować, posługuje się precyzyjnym językiem, dobrze operuje liczbami, często pyta np. o prawa fizyki: jak coś działa, dlaczego tak działa; ma dobrą koordynację oko – ręka i umiejętności motoryczne, potrafi skupić się na zadaniu, chętnie ogląda i przeprowadza eksperymenty – najprawdopodobniej ma talent naukowy (zdolności naukowe).
10. Dziecko, które tworzy, konstruuje, projektuje; szybko uczy się posługiwać narzędziami; interesuje się tym jak działają określone urządzenia, chętnie rozbiera je na części pierwsze i składa z powrotem; lubi rysować przedmioty, urządzenia, pojazdy – prawdopodobnie ma talent techniczny.

W rozwijaniu talentów dziecka niezmiernie ważna jest konsekwencja. Nie oznacza to jednak, że zawsze pierwsza pasja musi być tą jedyną. Dziecko ma prawo eksperymentować, szukać dziedziny, która mu najbardziej odpowiada, dyscypliny sportowej, którą będzie trenować czy instrumentu muzycznego, na którym będzie grać. Nie zawsze predyspozycje dziecka mogą być jednoznacznie określone – zauważmy, że niektóre talenty łączą się ze sobą i przejawiają w podobny sposób – np. talent wokalny idzie w parze z aktorskim czy tanecznym.

 

Nieuchwytny talent

Jeszcze niedawno świat zachwycał się teorią „dziesięciu tysięcy godzin do mistrzostwa”. Mówiła ona, że aby osiągnąć poziom mistrzowski w realizacji jakiegoś talentu należy poświęcić 10 tysięcy godzin na jego ćwiczenie. Tak wynikało z przeprowadzonych ponad 20 lat temu badań szwedzkiego psychologa K. Andersa Ericssona, analizującego sukces wirtuozów skrzypiec z Filharmonii Berlińskiej.

Tę podważyła jednak dr Brooke N. Macnamara z wydziału psychologii Western Reserve University. Z jej badań wynika, że praktyka i ćwiczenia mają stosunkowo niski wpływ na ostateczny sukces utalentowanej osoby – w przypadku sportowców jest to 18%, a w przypadku muzyków – 21%. [2] Dla jasności Brooke Macnamara zaznacza, że ćwiczenia i powtórki są ważne do osiągnięcia sukcesu, jednak mniej, niż sądzono.

Kluczowe pozostaje więc to nieuchwytne „coś”, co sprawia, że np. na 22 regularnie trenujących piłkarzy polskiej kadry narodowej tylko Robert Lewandowski jest regularnie wymieniany jako kandydat do najwyższego indywidualnego piłkarskiego wyróżnienia – Złotej Piłki.

 

 

 

Źródła:

http://talentdavinci.pl/

https://mamy-mamom.pl/dziecko-jakis-talent-sprawdzic/

https://pl.wikipedia.org/wiki/Uzdolnienie

https://plato.stanford.edu/entries/abilities/

 

[1] https://pl.wikipedia.org/wiki/Uzdolnienie

[2] http://polimaty.pl/2014/08/mit-teorii-10-000-godzin/